Evidentiranje uplaćenog iznosa u elektronskoj fakturi kada ne postoji avansni račun

U poslovanju između privrednih subjekata su moguće različite situacije u kojima ne postoje avansne uplate i na osnovu njih izdatih avansnih računa, a da je ipak izvršena uplata pre izdavanja elektronske fakture.

U nastavku navodimo neke od takvih situacija:

1. Uplata je izvršena na dan ili posle izvršenog prometa.

Takva uplata ne predstavlja avansnu uplatu, u skladu sa članom 11. stav 5. Pravilnika o elektronskom fakturisanju:

„Avansom u smislu stava 4. ovog člana ne smatraju se novčana sredstva primljena na dan izvršenog prometa, odnosno posle izvršenog prometa.“

2. Izvršena je uplata koja se ne smatra avansnom uplatom, jer se ne zna za koji budući promet je uplata izvršena, a između privrednih subjekata postoje ugovori o prometu dobara i usluga sa različitim poreskim stopama.

U nastavku prenosimo mišljenje Ministarstva finansija broj 430-00-60/2020-04 od 5.7.2022. godine, u vezi sa ovim pitanjem:

„Međutim, ako je, primera radi, između obveznika PDV – društva A i kupca zaključeno više ugovora na osnovu kojih obveznik PDV – društvo A vrši kupcu promete koji imaju različit poreski tretman (npr. ugovor o zakupu zemljišta, ugovor o prodaji žitarica i ugovor o pružanju usluga prevoza), mišljenja smo da se u tom slučaju razlika između vrednosti popusta i vrednosti prometa ne može smatrati avansom, što znači da po tom osnovu ne nastaje obaveza obračunavanja PDV za obveznika PDV – društvo A. Prema tome, u svakom konkretnom slučaju potrebno je odrediti da li novčana sredstva u iznosu razlike između vrednosti ostvarenog popusta i vrednosti izvršenog prometa predstavljaju avans ili ne.“

3. Izdaje se elektronska faktura subjektu javnog sektora, na osnovu njegovog zahteva, za izvršeni promet za koji je izdat fiskalni račun i za koji je izvršeno plaćanje, u skladu sa članom 198a Pravilnika o PDV.

Imajući u vidu da se avansni računi izdaju samo za avansne uplate (u skladu sa članom 188. Pravilnika o PDV i sa članom 11. stav 4. Pravilnika o elektronskom fakturisanju), u prethodno opisanim situacijama se ne izdaju avansni računi jer ne postoje avansne uplate.

Međutim, nakon izdavanja elektronskih faktura u vezi sa prethodno opisanim situacijama, kupac ne treba da plati ukupan iznos fakture već samo onaj deo fakture koji nije plaćen. U tom smislu je logično da u takvim elektronskim fakturama u polje „Iznos za plaćanje“ bude upisan upravo onaj iznos koji podrazumeva taj pojam, a to je preostali iznos za plaćanje po toj fakturi (naravno pod uslovom da je u trenutku izdavanja fakture poznato da je izvršeno plaćanje).

Nažalost, u praksi postoji određeno nerazumevanje u vezi sa ovom temom. Nije nam poznato odakle potiču tumačenja koja su prouzrokovala to nerazumevanje, ali smo analizirajući ovo pitanje zaključili da bi jedan od razloga mogao biti tekst dodatne napomene o upotrebi u Specifikaciji upotrebe osnovnog modela fakture kod identifikatora BT-113 (Paid amount, plaćen iznos).

Naime, u dodatnoj napomeni o upotrebi kod tog identifikatora piše sledeće: „Kod konačnog računa ovde se navodi zbir uplata po avansnim računima“. Pretpostavljamo da postoje tumačenja da navedeno znači da se u to polje mogu upisati samo uplate po avansnim računima. Smatramo da se radi o potpuno pogrešnom tumačenju. Navedenim tekstom se samo objašnjava (zato je to navedeno u dodatnoj napomeni) da se kod konačnog računa tu navodi zbir uplata po avansnim računima. Kada se ne radi o konačnom računu, odnosno kada nema avansnih računa, u to polje se takođe može upisati plaćeni iznos, koji može postojati i kada ne postoje avansne uplate, odnosno avansni računi, kako smo objasnili ranije u tekstu.

Opcija upisa iznosa u polje BT-113 (Paid amount, plaćen iznos) kada ne postoji avansni račun moguća je isključivo putem XML fajla (preko API-ja ili učitavanjem datoteke). Nije nam poznato zašto takva opcija nije omogućena i kod ručnog unosa elektronske fakture.
Napomena: Elektronska faktura u kojoj je u polje BT-113 (Paid amount, plaćen iznos) upisan određeni iznos iako ne postoji avansna faktura prolazi validaciju servisa za validaciju dokumenata u XML formatu (UBL 2.1 standard) koji je naveden na sajtu eFaktura, kao i najnoviju validaciju na SEF (trenutno samo u demo verziji).

Da bismo dali dodatno pojašnjenje u vezi sa ovom temom, treba imati u vidu sledeće važne identifikatore (polja) u elektronskoj fakturi:

BT-112 (Inovoice total amout with VAT, ukupan iznos sa PDV-om)
BT-113 (Paid amount, plaćen iznos)
BT-115 (Amount due for payment, iznos za plaćanje)

Na osnovu svega što smo naveli u ovom tekstu, a imajući u vidu prethodno navedena polja elektronske fakture, sastavili smo listu od deset jednostavnih pitanja koja bi, prema našem mišljenju, trebalo da imaju jedinstvene odgovore (koje smo dali u nastavku svakog pitanja):

1. Da li je u polje BT-113 obavezan upis iznosa avansa po avansnim računima koji se odnose na plaćanje tog konkretnog računa? DA

2. Da li je bilo kojim propisom, internim tehničkim uputstvom ili drugom dokumentacijom (npr. specifikacija prilagođene primene standarda EN 16931-1 za elektronske fakture u unutrašnjem prometu u Republici Srbiji) zabranjen upis u polje BT-113 ukoliko se ne radi o iznosu avansa po avansnim računima? NE

3. Da li se u polju BT-115 iskazuje ukupan iznos fakture? NE

4. Da li se u polju BT-112 iskazuje ukupan iznos fakture? DA

5. Da li polje BT-115 glasi „Amount due for payment“, odnosno „Iznos za plaćanje“? DA

6. Da li je obavezno iskazati u polje BT-115 umanjeni iznos za plaćanje, ako u trenutku izdavanja fakture nije poznato da li je izvršeno plaćanje po toj fakturi, a ne radi se o avansu? NE

7. Da li je poželjno (logično) iskazati u polje BT-115 umanjeni iznos za plaćanje, odnosno plaćeni iznos u polje BT-113, ako je u trenutku izdavanja fakture poznato da je izvršeno plaćanje po toj fakturi, a ne radi se o avansu? DA

8. Da li je ispravno (logično) iskazati u polje BT-115 ukupan iznos fakture, ako je plaćanje po fakturi već izvršeno i u trenutku izdavanja fakture je to poznato, a ne radi se o avansu? NE

9. Da li se lako može desiti da kupac ponovo plati iznos sa polja BT-115 ako u tom polju nije evidentiran umanjeni iznos za plaćanje? DA

10. Da li se lako može desiti da kupac ponovo plati iznos sa polja BT-112 ako je u polju BT-115 evidentiran umanjeni iznos za plaćanje? NE

Na kraju, važno je razumeti da uplaćen iznos (uplata) i avansna uplata nisu sinonimi. Svaka avansna uplata je i uplaćen iznos (uplata), ali svaki uplaćen iznos (uplata) nije obavezno i avansna uplata, kao što smo objasnili u primerima na početku ovog teksta.

Povezani tekstovi